युवा कम्युनिष्ट, नेपाल युवा कम्युनिष्ट संघ (एकीकृत) केन्द्रीय मुखपत्र–
अंक २ २०६६ फागुन
चिरन पुन
केन्द्रीय सदस्य तथा मगरात ईन्चार्ज
नेकपा –एकीकृत)
शुभारम्भ,
जाडो मौसमले कोल्टे फेरिसकेको छ । यात्रा मोटरसाईकलको हो । कन्चनपुर महेन्द्रनगर गड्डाचौकीबाट झापाको का“कडभित्ता पुग्नु छ । तराईका सम्पुर्ण जिल्ला सदरमुकामहरु, सिमा अतिक्रमित क्ष्ँेत्रहरुमा पुग्दा करिब १८ सय किलोमिटरको दुरी पार गर्नु छ । जीवनको आधा भन्दा धेरै उमेरकटाईसकेका देखि भर्खर युवा अवस्थामा पुगेका कामरेडहरुको जमघट छ । अभियानमा आवश्यक पर्ने भौतिक सामाग्री बोकेको तिन ओटा गाडीहरु अभियानको पोस्टरले छपक्क ढाकिएको छ । दुईओटा माईकबाट राष्ट्रियता माथिको हस्तक्ष्ँेप र राष्ट्रियता रक्ष्ाँको लागि सवैलाई एकजुट हुन आव्हान गरिएको छ । कतिपय स्थानहरुमा मोटरसाईकलले गति लिन छोड्छ तर मर्मत गर्ने साथिले कुनै समयनै नलगाई ठिक पारी हाल्नु हुन्छ । बेलाबेलामा राष्ट्रपे्रमी गीतहरु पनि घन्किन्छ । सवै गाडिहरु तथा मोटरसाईकलहरुमा कम्युनिष्ट पार्टी र यृुवा संघका लाल झण्डाहरु फहराईरहेका छन ।
सिमा अतिक्रमण बन्दगर । अतिक्रमित भुमी फिर्ता गर । भारतीय सेना कुटियाङ्दी पारी जा । सन् १९५० लगाएतका सम्पूर्ण असमान सन्धि÷संझौताहरु खारेज गर । मुल्य वृद्धी नियन्त्रण गर । निर्धारीत समयमा सार्थक संविधान जारी गर । आदी जस्ता नाराहरुले अभियान गुञ्जयमान छ । प्रचा वितरण, कोण सभा, क्ष्ँेत्रीय सभा, विचारगोष्ठि, अन्तरक्रिया लगाएतका कार्यक्रमहरु नियमित भैरहेका छन । यात्रामा सहभागी भएका कामरेडहरुलाई स्वागत गर्न विभिन्न स्थानहरुमा न्यायप्रेमी जनसमुदायहरु रातो अविर तथा फुलमा मालाहरुका साथ जमघट भएको पाईन्छ । कतै पक्की सडक त कतै धुले, कतै गा“उ त कतै सहर, कतै भिरपाखा, बन जंगल कतै खोलानालाहरु पार गर्दै अभियान अघी बढिरहेको छ । खाना, नास्ता र सुताईको कुनै निर्धारित समयनै छैन तर सवै अभियानमा सहभागी कामरेडहरुको अनुहार ह“सिलो छ । जोस–जा“गर छ, अभियान सफल पार्न उमङ्ग छ । सिमा अतिक्रमणको पीडा छ, नेपाली स्वाभिमान माथि भैरहेको विस्तारवादी हस्तक्ष्ँेपको विरुद्ध आक्रोश छ । यो सन्दर्भ, नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत) को सहायक संगठन नेपाल युवा कम्युनिष्ट संघ (एकीकृत) को आयोजनामा सम्पन्न गरिएको राष्ट्रियताको रक्ष्ाँ र अग्रगामी संविधान निमार्णका लागि मेची महाकाली जनजागरण अभियान – २०६६ को हो । गत २०६६ मंसीर १० गते देखि २१ गते सम्म संचालित अभियानको मु्ख्य नारा “सीमा अतिक्रमण र बैदेशिक हस्तक्ष्ँेपको विरुद्ध हाम्रो अभियान, समृद्ध नेपालका लागि निर्धारित समयमा अग्रगामी संविधान “ भन्ने थियो ।
सीमा अतिक्रमणको प्रश्न ःआज पनि हाम्रो देश अर्धऔपनिवेशिक तथा अर्धसामन्ती अवस्थामा विद्धमान रहेको छ । देशको राज्यसत्ता दलाल तथा नोकरशाह वर्गको हातमानै रहेको छ । आर्थिक, राजनीतिक, सामाजिक, सा“स्कृतिक लगाएतका क्ष्ँेत्रमा सामन्तवादी चिन्तन, शैली र तौर–तरिका कायमनै छ । बहुदलको आगमन र मुलुक संघीय गणतन्त्रमा प्रवेश गरिसकेपछि पनि सरकारमा रहेका दलहरुले साम्राज्यवादी तथा विस्तारवादी शक्तिहरुस“ग लम्पसार परेर आफ्नो कुर्सीको आयु लामो बनाउने प्रवृती गएको छैन । नेपालको राजनीतिक, आर्थिक, सामाजिक, सा“स्कृतिक, धार्मीक लगाएत सम्पूर्ण क्ष्ँेत्रमा मु्््ख्य रुपमा अमेरिकी साम्राज्यवाद र भारतीय विस्तारवादको हस्तक्ष्ँेपले नेपाल र नेपाली जनताको स्वाभिमान माथि सम्पूर्ण क्ष्ँेत्रमा धावा बोलिरहेको छ । जसमध्ये यतिवेला सीमा अतिक्रमणको प्रश्न मुख्य विषय बनेको छ ।
भारतीय विस्तारवादले नेपालको पुर्व देखि पश्चिमसम्म आफ्नो विस्तारवादी खुनी हस्तक्ष्ँेपको एउटा रुप नेपाली सीमा अतिक्रमण गरेर देखाएको छ । दार्चुलाको कालापानी– लिम्पियाधुरा, कञ्चनपुरको शुक्लाफा“टा, शारदा ब्यारेज, गड्डाचौकी, बनबासा, टनकपुर ब्यारेज तथा त्यस आसपासका डुवान क्ष्ँेत्र, ब्रहमदेवमण्डी र पुर्णगिरी क्षेत्रमा पनि हजारौ विगाहा जमिन अतिक्रमणमा परेको तत्थ्य रहेको छ । कैलालीको लालबझी, रतनपुर, कालाकुन्डा र भजनी क्ष्ँेत्र बर्दियाको सती विरानाला, मादानाला, मनाउखेरी, टपरा, मुर्तिया, मानपुर र बा“केको सन्तलिया, होलिया, नैनापपुर (लक्ष्मणपुर बा“ध) क्ष्ँेत्र पनि व्यापक सिमा अतिक्रमणको क्ष्ँेत्रमा पर्दछन । दाङ जिल्लाको कोईलाबास, राजपुर, बेला र गोबडिया लगाएतको भारतस“ग जोडिएको २७ भन्दा बढी नाकाहरुमा भारतीय विस्तारवादले नेपाली सिमा अतिक्रमण गरेको छ भने यो क्रम रोकिएको छैन ।
ईलामको पशुपतिनगर, हिले, मानेभञ्ज्याङ आदी स्थानहरु यस भन्दा अघि नै अतिक्रमण भएको थियो भने अहिले सन्दकपुरमा भारतीय पक्ष्ँबाट खुलेआम अतिक्रमण भएको छ । ताप्लेजुङको कावेलीकाबु, भगेना, तुम्लिङ, टिम्वापोखरी र पा“चथरको च्या“ङथापु, सिंहलीला र चियाभञ्ज्याङमा सिमा अतिक्रमण भएको छ । झापाको माठामारी, भद्रपुर, गगललियाजान, का“कटभिट्टा, नकसवन्डा र पछिल्लो समयमा बाहुनडा“गी र महेशपुरमा थप नेपाली सिमा अतिक्रमणमा परेको छ । मोरङमा बक्राहा (लुना नदी), चुनीमाडी, रंगेली चोप्राहा, बुद्धनगर, जोगवनीनाका र सुनसरीको कटैया, दरिनगरिया, शिवगञ्ज, साहेवगञ्ज र भन्टावारी आदी स्थानमा नेपाली भुभाग गुमेको छ । त्यस्तै रौतहटको गौरजमुना र सलार्हीको त्रिभुवननगर, संग्रामपुर, हथिऔल सिराहाको चन्द्र्र्र्रगञ्ज, माडर र टा“डी र सप्तरीको वर्णपट्टी, सरबडा, छिनमस्ता, लालपट्टी, कुनौली, विष्णुपुर, शिवनगर गाढा पनि अतिक्रमणमा परेका भुभागहरुमा पर्दछन ।
हालै बाराको दक्ष्ँिण झिटकोहिया वरपरका सिमाक्ष्ँेत्रमा पनि ३० औं विगाहा जमिन भारतीय पक्ष्ँले अतिक्रमण गरेको कुराहरु आएका छन । पर्साको ठोरी, लक्ष्मीपुर, पिपरा र वीरगन्ज सिर्सिया, अलौ चितवनको वाल्मिकी आश्रम क्ष्ँेत्र लगाएतका सिमा क्ष्ँेत्रहरुमा भारतीय पक्ष्ँले नेपाली भुभागहरु लुटेको छ । त्यस्तै नवलपरासीको नर्साही क्ष्ँेत्र, महेशपुर लगाएतका क्ष्ँेत्र अतिक्रमणमा छ भने सुस्ता क्ष्ँेत्रको भुभाग बढ्ता अतिक्रमणको नमुना बनेको छ । रुपन्देहीको रसियावाल खुर्दलोटन बा“ध क्ष्ँेत्र र सुनौली नाका छन भने कपिलवस्तुको कृष्णनगर क्ष्ँेत्रमा नेपाली भुमि गुमेको छ । यस्तो अवस्थामा संचालन गरिएको जनजागरण अभियान–२०६६ ले यि विषयहरु जनताको वीचमा राख्दै यस प्रकारको सीमा अतिक्रमणको विरुद्ध एकजुट हुन अव्हान गरेको थियो । सरकारमा रहेका दलहरुलाई यस प्रति संवेदनशिल हुन खवरदारी गर्नु , भारतीय विस्तारवादलाई जनताको तर्फबाट यसप्रकारका गतिविधी संचलन नगर्न चेतावनी दिनु, सम्पूर्ण न्यायप्रेमी जनसमुदायको ऐक्यवद्धता जाहेर गर्नु अभियानको एउटा पक्ष्ँ रहेको थियो ।
किन सार्थक संविधान निमार्णको आवश्यकताःअभियानको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष्ँ भनेको तोकिएको समयमै भित्रै सार्थक संविधान निमार्ण गर्नु पर्ने कुरामा केन्द्रीत थियो । हामीले देखेका छौं, आज सम्म पनि जनआन्दोलनका अपराधीहरुलाई कारवाही हुन सकेको छैन । सरकार जनतालाई गास, बास र कपासको ग्यारेन्टी गर्न लागिपरेको छैन । राष्ट्रियता, जनतन्त्र र जनजीविकाको प्रश्न जटिल मोडमा छ । जनताले संघीय गणतन्त्रको व्यवहारमा अनुभुत गर्न पाईरहेका छैनन । संविधानसभा र सरकार तोकिएको समयमा सार्थक संविधान निमार्ण गर्न प्रतिवद्ध छैन । अहिले पनि कुर्सीको लागि हानथाप भैरहेको छ । तोकिएको समय भित्र संविधान निमार्ण हुन सकेन सम्वैधानिक संकटहरु आउने छन । जसको बहानामा साम्राज्यवादी तथा विस्तारवादी शक्तीहरुको चलखेलले झन मलजल पाउने छ । मुलुकमा राजनीतिक असफलताको प्रश्नहरु स्वतहः आउनेछन, एकातिर यी प्रश्नहरु सृजना हुनेछन् भने अर्कोतिर संविधान निमार्ण भयो, तर त्यसले जनताको मागलाई न्यायोचित ढंगले संवोधन गर्न सकेन भने देश गृहयुद्ध तर्फ स्वतहः मोडिने छ । त्यसैले अब बन्ने संविधानले जनतालाई सार्थक ढंगले प्रतिनिधित्व गरिनु पर्दछ ।
संविधानमा संवोधन हुनु पर्ने मु्ख्य विषयहरु के हुनः १ आत्मनिर्णयको सिद्धान्तको आधारमा जातीय÷क्ष्ँेत्रीय स्वशासन सहीतको संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापनाको विषयलाई ठोस ढंगले आत्मसाथ गरिनु पर्दछ । २. आज सम्म नेपाली जनताले प्रतिनिधीहरु निर्वाचित गरेर धेरै पटक सरकार तथा संसदमा पठाए, तर ति प्रतिनिधीहरु जनता र मुलुक प्रति उक्तरदायी बन्न सकेनन । जनघाती तथा राष्ट्रघाती कामहरु गरे । असमान सन्धी÷संझौताहरु गरेर मुलुकलाई विदेशीको जातोमुनी लैजान भुमिका खेले । जनता र देशको लागी भन्दा आफ्नो सुख, सुविधा पुर्ती गर्ने तर्फ लागे । त्यसैले अव बन्ने संविधानमा सम्पूर्ण निर्वाचित निकायहरुमा प्रत्याआव्हान सहितको सासन प्रणाली लागु गरिनु पर्दछ । ३. आज सम्म नेपाली जनतालाई गास, बास, कपास, सामाजिक सुरक्ष्ाँ, रोजगार, शिक्ष्ाँ, स्वास्थ लगाएतका विषयहरुमा सवैभन्दा बढी उत्पीडन गरियो । त्यसैले अब यी विषयहरुलाई राज्यको अनिवार्य दायीत्व भित्र राखेर संविधान निमार्ण गरिनु पर्दछ । ४. राज्यको सवैतह र प्रकृयाहरुमा उत्पीडित समुदाय, जात– जाती, आदिवासी÷जनजाती, तराईवासी, लगाएत सम्पूर्ण क्ष्ँेत्र र लिङगको समावेशी, सहभागितामुलक र समानुपातिक प्रतिनिधित्वको व्यवस्थालाई अनिवार्य गरिनु पर्दछ । ५. आज सम्म नेपालमा लागु भएको निर्वाचन प्रणाली वैज्ञानिक र व्यवस्थित हुन नसकेकोले मजदुर र किसान बर्गको प्रतिनिधित्वको सुनिश्चितता सहित पूर्ण समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली अब बन्ने संविधानमा लागु गरिनु पर्दछ । ६. आज सम्म नेपालको सेना मु्ख्यतः दरबारको दलाली, गुलामी र मलामी जस्ता काममा मात्र सिमित भयो । पञ्चशीलको सिद्धान्तको आधारमा अन्तराष्टिय सम्वन्धहरुलाई सुधार तथा व्यवस्थित गर्दै सेनाको न्युनिकरण र उन्मुलनको प्रकृयामा जान जनशुरक्ष्ाँ प्रणालीको लागु गरिनु पर्दछ । ७. आज पनि देशको अर्थतन्त्र दलाल तथा नोकरशाह वर्गको हातमा नै छ । अर्थतन्त्रले सामन्तवादको पक्षपोषण नै गरेको छ । त्यसैले अब बन्ने संविधानमा मुलुकको अर्थ व्यवस्था समाजवाद उन्मुख हुन आवश्यक छ । यी अब बन्ने संविधानको महत्वपूर्ण पक्षहरु हुन । यसलाई वेवास्था गरेर बन्ने संविधानले जनताको आवाजहरुलाई प्रतिनिधित्व गर्न सक्दैन । यस कुरामा सवैको ध्यान जान आवश्यक छ । यसै सन्दर्भहरुलाई जनताको तहबाट दबाब सृजना गर्नु आजको मुख्य विषय हो । त्यसैले मेची–महाकाली जनजागरण अभियान–०६६ को नामबाट नेकपा (एकीकृत) र यसको सहायक संगठन नेपाल युवा कम्युनिष्ट संघ (एकीकृत) ले जनताको विचमा जागरण अभियान संचालन गरेको हो ।
समापनमा, “सीमा अतिक्रमण र बैदेशिक हस्तक्ष्ँेपको विरुद्ध हाम्रो अभियान, समृद्ध नेपालका लागि निर्धारित समयमा अग्रगामी संविधान “ भन्ने मुल नाराको साथ सम्पन्न भएको राष्ट्रियताको रक्षा र अग्रगामी संविधान निमार्णका लागि मेची–महाकाली जनजागरण अभियान २०६६ लाई सफल पार्न सम्पूर्ण क्षेत्रबाट महत्वपूर्ण सहयोग गर्ने जनसमुदायलाई धन्यवाद नदिईरहन सकिन्न । अभियान निकै समय सान्दर्भिक थियो । आज सम्म कुनै राजनीतिक पार्टी वा संस्थाले यसप्रकारको कार्यक्रम संचालन गरेको थिएन । अभियानमा सामन्य कमी कमजोरीहरु ह्ुनु स्वभाविक हो । यो जनजागरण अभियानमा शुरुदेखि अन्त्यसम्म खटेर अभियान सफल पार्ने संगठनका सम्पूर्ण कामरेडहरुको भुमिका महत्वपूर्ण रहेको छ । यो अभियान मार्फत उठान गरेका मागहरु पक्कै पनि ओजनदार छन, यी मागहरुलाई पुरा गर्न सम्पूर्ण न्यायप्रेमी जनसमुदायहरु झन एकतावद्ध हुन आवश्यक छ । त्यसैले मेची–महाकाली जनजागरण अभियान २०६६ को दिशाबोधलाई आत्मसाथ गरौं ।
अजष्चबलउगलवष्२नmबष्।िअयm
युवा कम्युनिष्ट, नेपाल युवा कम्युनिष्ट संघ (एकीकृत) केन्द्रीय मुखपत्र–
सिमा अतिक्रमण बन्दगर । अतिक्रमित भुमी फिर्ता गर । भारतीय सेना कुटियाङ्दी पारी जा । सन् १९५० लगाएतका सम्पूर्ण असमान सन्धि÷संझौताहरु खारेज गर । मुल्य वृद्धी नियन्त्रण गर । निर्धारीत समयमा सार्थक संविधान जारी गर । आदी जस्ता नाराहरुले अभियान गुञ्जयमान छ । प्रचा वितरण, कोण सभा, क्ष्ँेत्रीय सभा, विचारगोष्ठि, अन्तरक्रिया लगाएतका कार्यक्रमहरु नियमित भैरहेका छन । यात्रामा सहभागी भएका कामरेडहरुलाई स्वागत गर्न विभिन्न स्थानहरुमा न्यायप्रेमी जनसमुदायहरु रातो अविर तथा फुलमा मालाहरुका साथ जमघट भएको पाईन्छ । कतै पक्की सडक त कतै धुले, कतै गा“उ त कतै सहर, कतै भिरपाखा, बन जंगल कतै खोलानालाहरु पार गर्दै अभियान अघी बढिरहेको छ । खाना, नास्ता र सुताईको कुनै निर्धारित समयनै छैन तर सवै अभियानमा सहभागी कामरेडहरुको अनुहार ह“सिलो छ । जोस–जा“गर छ, अभियान सफल पार्न उमङ्ग छ । सिमा अतिक्रमणको पीडा छ, नेपाली स्वाभिमान माथि भैरहेको विस्तारवादी हस्तक्ष्ँेपको विरुद्ध आक्रोश छ । यो सन्दर्भ, नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत) को सहायक संगठन नेपाल युवा कम्युनिष्ट संघ (एकीकृत) को आयोजनामा सम्पन्न गरिएको राष्ट्रियताको रक्ष्ाँ र अग्रगामी संविधान निमार्णका लागि मेची महाकाली जनजागरण अभियान – २०६६ को हो । गत २०६६ मंसीर १० गते देखि २१ गते सम्म संचालित अभियानको मु्ख्य नारा “सीमा अतिक्रमण र बैदेशिक हस्तक्ष्ँेपको विरुद्ध हाम्रो अभियान, समृद्ध नेपालका लागि निर्धारित समयमा अग्रगामी संविधान “ भन्ने थियो ।
सीमा अतिक्रमणको प्रश्न ःआज पनि हाम्रो देश अर्धऔपनिवेशिक तथा अर्धसामन्ती अवस्थामा विद्धमान रहेको छ । देशको राज्यसत्ता दलाल तथा नोकरशाह वर्गको हातमानै रहेको छ । आर्थिक, राजनीतिक, सामाजिक, सा“स्कृतिक लगाएतका क्ष्ँेत्रमा सामन्तवादी चिन्तन, शैली र तौर–तरिका कायमनै छ । बहुदलको आगमन र मुलुक संघीय गणतन्त्रमा प्रवेश गरिसकेपछि पनि सरकारमा रहेका दलहरुले साम्राज्यवादी तथा विस्तारवादी शक्तिहरुस“ग लम्पसार परेर आफ्नो कुर्सीको आयु लामो बनाउने प्रवृती गएको छैन । नेपालको राजनीतिक, आर्थिक, सामाजिक, सा“स्कृतिक, धार्मीक लगाएत सम्पूर्ण क्ष्ँेत्रमा मु्््ख्य रुपमा अमेरिकी साम्राज्यवाद र भारतीय विस्तारवादको हस्तक्ष्ँेपले नेपाल र नेपाली जनताको स्वाभिमान माथि सम्पूर्ण क्ष्ँेत्रमा धावा बोलिरहेको छ । जसमध्ये यतिवेला सीमा अतिक्रमणको प्रश्न मुख्य विषय बनेको छ ।
भारतीय विस्तारवादले नेपालको पुर्व देखि पश्चिमसम्म आफ्नो विस्तारवादी खुनी हस्तक्ष्ँेपको एउटा रुप नेपाली सीमा अतिक्रमण गरेर देखाएको छ । दार्चुलाको कालापानी– लिम्पियाधुरा, कञ्चनपुरको शुक्लाफा“टा, शारदा ब्यारेज, गड्डाचौकी, बनबासा, टनकपुर ब्यारेज तथा त्यस आसपासका डुवान क्ष्ँेत्र, ब्रहमदेवमण्डी र पुर्णगिरी क्षेत्रमा पनि हजारौ विगाहा जमिन अतिक्रमणमा परेको तत्थ्य रहेको छ । कैलालीको लालबझी, रतनपुर, कालाकुन्डा र भजनी क्ष्ँेत्र बर्दियाको सती विरानाला, मादानाला, मनाउखेरी, टपरा, मुर्तिया, मानपुर र बा“केको सन्तलिया, होलिया, नैनापपुर (लक्ष्मणपुर बा“ध) क्ष्ँेत्र पनि व्यापक सिमा अतिक्रमणको क्ष्ँेत्रमा पर्दछन । दाङ जिल्लाको कोईलाबास, राजपुर, बेला र गोबडिया लगाएतको भारतस“ग जोडिएको २७ भन्दा बढी नाकाहरुमा भारतीय विस्तारवादले नेपाली सिमा अतिक्रमण गरेको छ भने यो क्रम रोकिएको छैन ।
ईलामको पशुपतिनगर, हिले, मानेभञ्ज्याङ आदी स्थानहरु यस भन्दा अघि नै अतिक्रमण भएको थियो भने अहिले सन्दकपुरमा भारतीय पक्ष्ँबाट खुलेआम अतिक्रमण भएको छ । ताप्लेजुङको कावेलीकाबु, भगेना, तुम्लिङ, टिम्वापोखरी र पा“चथरको च्या“ङथापु, सिंहलीला र चियाभञ्ज्याङमा सिमा अतिक्रमण भएको छ । झापाको माठामारी, भद्रपुर, गगललियाजान, का“कटभिट्टा, नकसवन्डा र पछिल्लो समयमा बाहुनडा“गी र महेशपुरमा थप नेपाली सिमा अतिक्रमणमा परेको छ । मोरङमा बक्राहा (लुना नदी), चुनीमाडी, रंगेली चोप्राहा, बुद्धनगर, जोगवनीनाका र सुनसरीको कटैया, दरिनगरिया, शिवगञ्ज, साहेवगञ्ज र भन्टावारी आदी स्थानमा नेपाली भुभाग गुमेको छ । त्यस्तै रौतहटको गौरजमुना र सलार्हीको त्रिभुवननगर, संग्रामपुर, हथिऔल सिराहाको चन्द्र्र्र्रगञ्ज, माडर र टा“डी र सप्तरीको वर्णपट्टी, सरबडा, छिनमस्ता, लालपट्टी, कुनौली, विष्णुपुर, शिवनगर गाढा पनि अतिक्रमणमा परेका भुभागहरुमा पर्दछन ।
हालै बाराको दक्ष्ँिण झिटकोहिया वरपरका सिमाक्ष्ँेत्रमा पनि ३० औं विगाहा जमिन भारतीय पक्ष्ँले अतिक्रमण गरेको कुराहरु आएका छन । पर्साको ठोरी, लक्ष्मीपुर, पिपरा र वीरगन्ज सिर्सिया, अलौ चितवनको वाल्मिकी आश्रम क्ष्ँेत्र लगाएतका सिमा क्ष्ँेत्रहरुमा भारतीय पक्ष्ँले नेपाली भुभागहरु लुटेको छ । त्यस्तै नवलपरासीको नर्साही क्ष्ँेत्र, महेशपुर लगाएतका क्ष्ँेत्र अतिक्रमणमा छ भने सुस्ता क्ष्ँेत्रको भुभाग बढ्ता अतिक्रमणको नमुना बनेको छ । रुपन्देहीको रसियावाल खुर्दलोटन बा“ध क्ष्ँेत्र र सुनौली नाका छन भने कपिलवस्तुको कृष्णनगर क्ष्ँेत्रमा नेपाली भुमि गुमेको छ । यस्तो अवस्थामा संचालन गरिएको जनजागरण अभियान–२०६६ ले यि विषयहरु जनताको वीचमा राख्दै यस प्रकारको सीमा अतिक्रमणको विरुद्ध एकजुट हुन अव्हान गरेको थियो । सरकारमा रहेका दलहरुलाई यस प्रति संवेदनशिल हुन खवरदारी गर्नु , भारतीय विस्तारवादलाई जनताको तर्फबाट यसप्रकारका गतिविधी संचलन नगर्न चेतावनी दिनु, सम्पूर्ण न्यायप्रेमी जनसमुदायको ऐक्यवद्धता जाहेर गर्नु अभियानको एउटा पक्ष्ँ रहेको थियो ।
किन सार्थक संविधान निमार्णको आवश्यकताःअभियानको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष्ँ भनेको तोकिएको समयमै भित्रै सार्थक संविधान निमार्ण गर्नु पर्ने कुरामा केन्द्रीत थियो । हामीले देखेका छौं, आज सम्म पनि जनआन्दोलनका अपराधीहरुलाई कारवाही हुन सकेको छैन । सरकार जनतालाई गास, बास र कपासको ग्यारेन्टी गर्न लागिपरेको छैन । राष्ट्रियता, जनतन्त्र र जनजीविकाको प्रश्न जटिल मोडमा छ । जनताले संघीय गणतन्त्रको व्यवहारमा अनुभुत गर्न पाईरहेका छैनन । संविधानसभा र सरकार तोकिएको समयमा सार्थक संविधान निमार्ण गर्न प्रतिवद्ध छैन । अहिले पनि कुर्सीको लागि हानथाप भैरहेको छ । तोकिएको समय भित्र संविधान निमार्ण हुन सकेन सम्वैधानिक संकटहरु आउने छन । जसको बहानामा साम्राज्यवादी तथा विस्तारवादी शक्तीहरुको चलखेलले झन मलजल पाउने छ । मुलुकमा राजनीतिक असफलताको प्रश्नहरु स्वतहः आउनेछन, एकातिर यी प्रश्नहरु सृजना हुनेछन् भने अर्कोतिर संविधान निमार्ण भयो, तर त्यसले जनताको मागलाई न्यायोचित ढंगले संवोधन गर्न सकेन भने देश गृहयुद्ध तर्फ स्वतहः मोडिने छ । त्यसैले अब बन्ने संविधानले जनतालाई सार्थक ढंगले प्रतिनिधित्व गरिनु पर्दछ ।
संविधानमा संवोधन हुनु पर्ने मु्ख्य विषयहरु के हुनः १ आत्मनिर्णयको सिद्धान्तको आधारमा जातीय÷क्ष्ँेत्रीय स्वशासन सहीतको संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापनाको विषयलाई ठोस ढंगले आत्मसाथ गरिनु पर्दछ । २. आज सम्म नेपाली जनताले प्रतिनिधीहरु निर्वाचित गरेर धेरै पटक सरकार तथा संसदमा पठाए, तर ति प्रतिनिधीहरु जनता र मुलुक प्रति उक्तरदायी बन्न सकेनन । जनघाती तथा राष्ट्रघाती कामहरु गरे । असमान सन्धी÷संझौताहरु गरेर मुलुकलाई विदेशीको जातोमुनी लैजान भुमिका खेले । जनता र देशको लागी भन्दा आफ्नो सुख, सुविधा पुर्ती गर्ने तर्फ लागे । त्यसैले अव बन्ने संविधानमा सम्पूर्ण निर्वाचित निकायहरुमा प्रत्याआव्हान सहितको सासन प्रणाली लागु गरिनु पर्दछ । ३. आज सम्म नेपाली जनतालाई गास, बास, कपास, सामाजिक सुरक्ष्ाँ, रोजगार, शिक्ष्ाँ, स्वास्थ लगाएतका विषयहरुमा सवैभन्दा बढी उत्पीडन गरियो । त्यसैले अब यी विषयहरुलाई राज्यको अनिवार्य दायीत्व भित्र राखेर संविधान निमार्ण गरिनु पर्दछ । ४. राज्यको सवैतह र प्रकृयाहरुमा उत्पीडित समुदाय, जात– जाती, आदिवासी÷जनजाती, तराईवासी, लगाएत सम्पूर्ण क्ष्ँेत्र र लिङगको समावेशी, सहभागितामुलक र समानुपातिक प्रतिनिधित्वको व्यवस्थालाई अनिवार्य गरिनु पर्दछ । ५. आज सम्म नेपालमा लागु भएको निर्वाचन प्रणाली वैज्ञानिक र व्यवस्थित हुन नसकेकोले मजदुर र किसान बर्गको प्रतिनिधित्वको सुनिश्चितता सहित पूर्ण समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली अब बन्ने संविधानमा लागु गरिनु पर्दछ । ६. आज सम्म नेपालको सेना मु्ख्यतः दरबारको दलाली, गुलामी र मलामी जस्ता काममा मात्र सिमित भयो । पञ्चशीलको सिद्धान्तको आधारमा अन्तराष्टिय सम्वन्धहरुलाई सुधार तथा व्यवस्थित गर्दै सेनाको न्युनिकरण र उन्मुलनको प्रकृयामा जान जनशुरक्ष्ाँ प्रणालीको लागु गरिनु पर्दछ । ७. आज पनि देशको अर्थतन्त्र दलाल तथा नोकरशाह वर्गको हातमा नै छ । अर्थतन्त्रले सामन्तवादको पक्षपोषण नै गरेको छ । त्यसैले अब बन्ने संविधानमा मुलुकको अर्थ व्यवस्था समाजवाद उन्मुख हुन आवश्यक छ । यी अब बन्ने संविधानको महत्वपूर्ण पक्षहरु हुन । यसलाई वेवास्था गरेर बन्ने संविधानले जनताको आवाजहरुलाई प्रतिनिधित्व गर्न सक्दैन । यस कुरामा सवैको ध्यान जान आवश्यक छ । यसै सन्दर्भहरुलाई जनताको तहबाट दबाब सृजना गर्नु आजको मुख्य विषय हो । त्यसैले मेची–महाकाली जनजागरण अभियान–०६६ को नामबाट नेकपा (एकीकृत) र यसको सहायक संगठन नेपाल युवा कम्युनिष्ट संघ (एकीकृत) ले जनताको विचमा जागरण अभियान संचालन गरेको हो ।
समापनमा, “सीमा अतिक्रमण र बैदेशिक हस्तक्ष्ँेपको विरुद्ध हाम्रो अभियान, समृद्ध नेपालका लागि निर्धारित समयमा अग्रगामी संविधान “ भन्ने मुल नाराको साथ सम्पन्न भएको राष्ट्रियताको रक्षा र अग्रगामी संविधान निमार्णका लागि मेची–महाकाली जनजागरण अभियान २०६६ लाई सफल पार्न सम्पूर्ण क्षेत्रबाट महत्वपूर्ण सहयोग गर्ने जनसमुदायलाई धन्यवाद नदिईरहन सकिन्न । अभियान निकै समय सान्दर्भिक थियो । आज सम्म कुनै राजनीतिक पार्टी वा संस्थाले यसप्रकारको कार्यक्रम संचालन गरेको थिएन । अभियानमा सामन्य कमी कमजोरीहरु ह्ुनु स्वभाविक हो । यो जनजागरण अभियानमा शुरुदेखि अन्त्यसम्म खटेर अभियान सफल पार्ने संगठनका सम्पूर्ण कामरेडहरुको भुमिका महत्वपूर्ण रहेको छ । यो अभियान मार्फत उठान गरेका मागहरु पक्कै पनि ओजनदार छन, यी मागहरुलाई पुरा गर्न सम्पूर्ण न्यायप्रेमी जनसमुदायहरु झन एकतावद्ध हुन आवश्यक छ । त्यसैले मेची–महाकाली जनजागरण अभियान २०६६ को दिशाबोधलाई आत्मसाथ गरौं ।
अजष्चबलउगलवष्२नmबष्।िअयm
युवा कम्युनिष्ट, नेपाल युवा कम्युनिष्ट संघ (एकीकृत) केन्द्रीय मुखपत्र–
अंक २ २०६६
फागुन
चिरन पुन केन्द्रीय सदस्य तथा मगरात ईन्चार्ज, नेकपा –एकीकृत)
शुभारम्भ, जाडो मौसमले कोल्टे फेरिसकेको छ । यात्रा मोटरसाईकलको हो । कन्चनपुर महेन्द्रनगर गड्डाचौकीबाट झापाको का“कडभित्ता पुग्नु छ । तराईका सम्पुर्ण जिल्ला सदरमुकामहरु, सिमा अतिक्रमित क्ष्ँेत्रहरुमा पुग्दा करिब १८ सय किलोमिटरको दुरी पार गर्नु छ । जीवनको आधा भन्दा धेरै उमेरकटाईसकेका देखि भर्खर युवा अवस्थामा पुगेका कामरेडहरुको जमघट छ । अभियानमा आवश्यक पर्ने भौतिक सामाग्री बोकेको तिन ओटा गाडीहरु अभियानको पोस्टरले छपक्क ढाकिएको छ । दुईओटा माईकबाट राष्ट्रियता माथिको हस्तक्ष्ँेप र राष्ट्रियता रक्ष्ाँको लागि सवैलाई एकजुट हुन आव्हान गरिएको छ । कतिपय स्थानहरुमा मोटरसाईकलले गति लिन छोड्छ तर मर्मत गर्ने साथिले कुनै समयनै नलगाई ठिक पारी हाल्नु हुन्छ । बेलाबेलामा राष्ट्रपे्रमी गीतहरु पनि घन्किन्छ । सवै गाडिहरु तथा मोटरसाईकलहरुमा कम्युनिष्ट पार्टी र यृुवा संघका लाल झण्डाहरु फहराईरहेका छन ।
सिमा अतिक्रमण बन्दगर । अतिक्रमित भुमी फिर्ता गर । भारतीय सेना कुटियाङ्दी पारी जा । सन् १९५० लगाएतका सम्पूर्ण असमान सन्धि÷संझौताहरु खारेज गर । मुल्य वृद्धी नियन्त्रण गर । निर्धारीत समयमा सार्थक संविधान जारी गर । आदी जस्ता नाराहरुले अभियान गुञ्जयमान छ । प्रचा वितरण, कोण सभा, क्ष्ँेत्रीय सभा, विचारगोष्ठि, अन्तरक्रिया लगाएतका कार्यक्रमहरु नियमित भैरहेका छन । यात्रामा सहभागी भएका कामरेडहरुलाई स्वागत गर्न विभिन्न स्थानहरुमा न्यायप्रेमी जनसमुदायहरु रातो अविर तथा फुलमा मालाहरुका साथ जमघट भएको पाईन्छ । कतै पक्की सडक त कतै धुले, कतै गा“उ त कतै सहर, कतै भिरपाखा, बन जंगल कतै खोलानालाहरु पार गर्दै अभियान अघी बढिरहेको छ । खाना, नास्ता र सुताईको कुनै निर्धारित समयनै छैन तर सवै अभियानमा सहभागी कामरेडहरुको अनुहार ह“सिलो छ । जोस–जा“गर छ, अभियान सफल पार्न उमङ्ग छ । सिमा अतिक्रमणको पीडा छ, नेपाली स्वाभिमान माथि भैरहेको विस्तारवादी हस्तक्ष्ँेपको विरुद्ध आक्रोश छ । यो सन्दर्भ, नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत) को सहायक संगठन नेपाल युवा कम्युनिष्ट संघ (एकीकृत) को आयोजनामा सम्पन्न गरिएको राष्ट्रियताको रक्ष्ाँ र अग्रगामी संविधान निमार्णका लागि मेची महाकाली जनजागरण अभियान – २०६६ को हो । गत २०६६ मंसीर १० गते देखि २१ गते सम्म संचालित अभियानको मु्ख्य नारा “सीमा अतिक्रमण र बैदेशिक हस्तक्ष्ँेपको विरुद्ध हाम्रो अभियान, समृद्ध नेपालका लागि निर्धारित समयमा अग्रगामी संविधान “ भन्ने थियो ।
सीमा अतिक्रमणको प्रश्न ःआज पनि हाम्रो देश अर्धऔपनिवेशिक तथा अर्धसामन्ती अवस्थामा विद्धमान रहेको छ । देशको राज्यसत्ता दलाल तथा नोकरशाह वर्गको हातमानै रहेको छ । आर्थिक, राजनीतिक, सामाजिक, सा“स्कृतिक लगाएतका क्ष्ँेत्रमा सामन्तवादी चिन्तन, शैली र तौर–तरिका कायमनै छ । बहुदलको आगमन र मुलुक संघीय गणतन्त्रमा प्रवेश गरिसकेपछि पनि सरकारमा रहेका दलहरुले साम्राज्यवादी तथा विस्तारवादी शक्तिहरुस“ग लम्पसार परेर आफ्नो कुर्सीको आयु लामो बनाउने प्रवृती गएको छैन । नेपालको राजनीतिक, आर्थिक, सामाजिक, सा“स्कृतिक, धार्मीक लगाएत सम्पूर्ण क्ष्ँेत्रमा मु्््ख्य रुपमा अमेरिकी साम्राज्यवाद र भारतीय विस्तारवादको हस्तक्ष्ँेपले नेपाल र नेपाली जनताको स्वाभिमान माथि सम्पूर्ण क्ष्ँेत्रमा धावा बोलिरहेको छ । जसमध्ये यतिवेला सीमा अतिक्रमणको प्रश्न मुख्य विषय बनेको छ ।
भारतीय विस्तारवादले नेपालको पुर्व देखि पश्चिमसम्म आफ्नो विस्तारवादी खुनी हस्तक्ष्ँेपको एउटा रुप नेपाली सीमा अतिक्रमण गरेर देखाएको छ । दार्चुलाको कालापानी– लिम्पियाधुरा, कञ्चनपुरको शुक्लाफा“टा, शारदा ब्यारेज, गड्डाचौकी, बनबासा, टनकपुर ब्यारेज तथा त्यस आसपासका डुवान क्ष्ँेत्र, ब्रहमदेवमण्डी र पुर्णगिरी क्षेत्रमा पनि हजारौ विगाहा जमिन अतिक्रमणमा परेको तत्थ्य रहेको छ । कैलालीको लालबझी, रतनपुर, कालाकुन्डा र भजनी क्ष्ँेत्र बर्दियाको सती विरानाला, मादानाला, मनाउखेरी, टपरा, मुर्तिया, मानपुर र बा“केको सन्तलिया, होलिया, नैनापपुर (लक्ष्मणपुर बा“ध) क्ष्ँेत्र पनि व्यापक सिमा अतिक्रमणको क्ष्ँेत्रमा पर्दछन । दाङ जिल्लाको कोईलाबास, राजपुर, बेला र गोबडिया लगाएतको भारतस“ग जोडिएको २७ भन्दा बढी नाकाहरुमा भारतीय विस्तारवादले नेपाली सिमा अतिक्रमण गरेको छ भने यो क्रम रोकिएको छैन ।
ईलामको पशुपतिनगर, हिले, मानेभञ्ज्याङ आदी स्थानहरु यस भन्दा अघि नै अतिक्रमण भएको थियो भने अहिले सन्दकपुरमा भारतीय पक्ष्ँबाट खुलेआम अतिक्रमण भएको छ । ताप्लेजुङको कावेलीकाबु, भगेना, तुम्लिङ, टिम्वापोखरी र पा“चथरको च्या“ङथापु, सिंहलीला र चियाभञ्ज्याङमा सिमा अतिक्रमण भएको छ । झापाको माठामारी, भद्रपुर, गगललियाजान, का“कटभिट्टा, नकसवन्डा र पछिल्लो समयमा बाहुनडा“गी र महेशपुरमा थप नेपाली सिमा अतिक्रमणमा परेको छ । मोरङमा बक्राहा (लुना नदी), चुनीमाडी, रंगेली चोप्राहा, बुद्धनगर, जोगवनीनाका र सुनसरीको कटैया, दरिनगरिया, शिवगञ्ज, साहेवगञ्ज र भन्टावारी आदी स्थानमा नेपाली भुभाग गुमेको छ । त्यस्तै रौतहटको गौरजमुना र सलार्हीको त्रिभुवननगर, संग्रामपुर, हथिऔल सिराहाको चन्द्र्र्र्रगञ्ज, माडर र टा“डी र सप्तरीको वर्णपट्टी, सरबडा, छिनमस्ता, लालपट्टी, कुनौली, विष्णुपुर, शिवनगर गाढा पनि अतिक्रमणमा परेका भुभागहरुमा पर्दछन ।
हालै बाराको दक्ष्ँिण झिटकोहिया वरपरका सिमाक्ष्ँेत्रमा पनि ३० औं विगाहा जमिन भारतीय पक्ष्ँले अतिक्रमण गरेको कुराहरु आएका छन । पर्साको ठोरी, लक्ष्मीपुर, पिपरा र वीरगन्ज सिर्सिया, अलौ चितवनको वाल्मिकी आश्रम क्ष्ँेत्र लगाएतका सिमा क्ष्ँेत्रहरुमा भारतीय पक्ष्ँले नेपाली भुभागहरु लुटेको छ । त्यस्तै नवलपरासीको नर्साही क्ष्ँेत्र, महेशपुर लगाएतका क्ष्ँेत्र अतिक्रमणमा छ भने सुस्ता क्ष्ँेत्रको भुभाग बढ्ता अतिक्रमणको नमुना बनेको छ । रुपन्देहीको रसियावाल खुर्दलोटन बा“ध क्ष्ँेत्र र सुनौली नाका छन भने कपिलवस्तुको कृष्णनगर क्ष्ँेत्रमा नेपाली भुमि गुमेको छ । यस्तो अवस्थामा संचालन गरिएको जनजागरण अभियान–२०६६ ले यि विषयहरु जनताको वीचमा राख्दै यस प्रकारको सीमा अतिक्रमणको विरुद्ध एकजुट हुन अव्हान गरेको थियो । सरकारमा रहेका दलहरुलाई यस प्रति संवेदनशिल हुन खवरदारी गर्नु , भारतीय विस्तारवादलाई जनताको तर्फबाट यसप्रकारका गतिविधी संचलन नगर्न चेतावनी दिनु, सम्पूर्ण न्यायप्रेमी जनसमुदायको ऐक्यवद्धता जाहेर गर्नु अभियानको एउटा पक्ष्ँ रहेको थियो ।
किन सार्थक संविधान निमार्णको आवश्यकताःअभियानको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष्ँ भनेको तोकिएको समयमै भित्रै सार्थक संविधान निमार्ण गर्नु पर्ने कुरामा केन्द्रीत थियो । हामीले देखेका छौं, आज सम्म पनि जनआन्दोलनका अपराधीहरुलाई कारवाही हुन सकेको छैन । सरकार जनतालाई गास, बास र कपासको ग्यारेन्टी गर्न लागिपरेको छैन । राष्ट्रियता, जनतन्त्र र जनजीविकाको प्रश्न जटिल मोडमा छ । जनताले संघीय गणतन्त्रको व्यवहारमा अनुभुत गर्न पाईरहेका छैनन । संविधानसभा र सरकार तोकिएको समयमा सार्थक संविधान निमार्ण गर्न प्रतिवद्ध छैन । अहिले पनि कुर्सीको लागि हानथाप भैरहेको छ । तोकिएको समय भित्र संविधान निमार्ण हुन सकेन सम्वैधानिक संकटहरु आउने छन । जसको बहानामा साम्राज्यवादी तथा विस्तारवादी शक्तीहरुको चलखेलले झन मलजल पाउने छ । मुलुकमा राजनीतिक असफलताको प्रश्नहरु स्वतहः आउनेछन, एकातिर यी प्रश्नहरु सृजना हुनेछन् भने अर्कोतिर संविधान निमार्ण भयो, तर त्यसले जनताको मागलाई न्यायोचित ढंगले संवोधन गर्न सकेन भने देश गृहयुद्ध तर्फ स्वतहः मोडिने छ । त्यसैले अब बन्ने संविधानले जनतालाई सार्थक ढंगले प्रतिनिधित्व गरिनु पर्दछ ।
संविधानमा संवोधन हुनु पर्ने मु्ख्य विषयहरु के हुनः १ आत्मनिर्णयको सिद्धान्तको आधारमा जातीय÷क्ष्ँेत्रीय स्वशासन सहीतको संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापनाको विषयलाई ठोस ढंगले आत्मसाथ गरिनु पर्दछ । २. आज सम्म नेपाली जनताले प्रतिनिधीहरु निर्वाचित गरेर धेरै पटक सरकार तथा संसदमा पठाए, तर ति प्रतिनिधीहरु जनता र मुलुक प्रति उक्तरदायी बन्न सकेनन । जनघाती तथा राष्ट्रघाती कामहरु गरे । असमान सन्धी÷संझौताहरु गरेर मुलुकलाई विदेशीको जातोमुनी लैजान भुमिका खेले । जनता र देशको लागी भन्दा आफ्नो सुख, सुविधा पुर्ती गर्ने तर्फ लागे । त्यसैले अव बन्ने संविधानमा सम्पूर्ण निर्वाचित निकायहरुमा प्रत्याआव्हान सहितको सासन प्रणाली लागु गरिनु पर्दछ । ३. आज सम्म नेपाली जनतालाई गास, बास, कपास, सामाजिक सुरक्ष्ाँ, रोजगार, शिक्ष्ाँ, स्वास्थ लगाएतका विषयहरुमा सवैभन्दा बढी उत्पीडन गरियो । त्यसैले अब यी विषयहरुलाई राज्यको अनिवार्य दायीत्व भित्र राखेर संविधान निमार्ण गरिनु पर्दछ । ४. राज्यको सवैतह र प्रकृयाहरुमा उत्पीडित समुदाय, जात– जाती, आदिवासी÷जनजाती, तराईवासी, लगाएत सम्पूर्ण क्ष्ँेत्र र लिङगको समावेशी, सहभागितामुलक र समानुपातिक प्रतिनिधित्वको व्यवस्थालाई अनिवार्य गरिनु पर्दछ । ५. आज सम्म नेपालमा लागु भएको निर्वाचन प्रणाली वैज्ञानिक र व्यवस्थित हुन नसकेकोले मजदुर र किसान बर्गको प्रतिनिधित्वको सुनिश्चितता सहित पूर्ण समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली अब बन्ने संविधानमा लागु गरिनु पर्दछ । ६. आज सम्म नेपालको सेना मु्ख्यतः दरबारको दलाली, गुलामी र मलामी जस्ता काममा मात्र सिमित भयो । पञ्चशीलको सिद्धान्तको आधारमा अन्तराष्टिय सम्वन्धहरुलाई सुधार तथा व्यवस्थित गर्दै सेनाको न्युनिकरण र उन्मुलनको प्रकृयामा जान जनशुरक्ष्ाँ प्रणालीको लागु गरिनु पर्दछ । ७. आज पनि देशको अर्थतन्त्र दलाल तथा नोकरशाह वर्गको हातमा नै छ । अर्थतन्त्रले सामन्तवादको पक्षपोषण नै गरेको छ । त्यसैले अब बन्ने संविधानमा मुलुकको अर्थ व्यवस्था समाजवाद उन्मुख हुन आवश्यक छ । यी अब बन्ने संविधानको महत्वपूर्ण पक्षहरु हुन । यसलाई वेवास्था गरेर बन्ने संविधानले जनताको आवाजहरुलाई प्रतिनिधित्व गर्न सक्दैन । यस कुरामा सवैको ध्यान जान आवश्यक छ । यसै सन्दर्भहरुलाई जनताको तहबाट दबाब सृजना गर्नु आजको मुख्य विषय हो । त्यसैले मेची–महाकाली जनजागरण अभियान–०६६ को नामबाट नेकपा (एकीकृत) र यसको सहायक संगठन नेपाल युवा कम्युनिष्ट संघ (एकीकृत) ले जनताको विचमा जागरण अभियान संचालन गरेको हो ।
समापनमा, “सीमा अतिक्रमण र बैदेशिक हस्तक्ष्ँेपको विरुद्ध हाम्रो अभियान, समृद्ध नेपालका लागि निर्धारित समयमा अग्रगामी संविधान “ भन्ने मुल नाराको साथ सम्पन्न भएको राष्ट्रियताको रक्षा र अग्रगामी संविधान निमार्णका लागि मेची–महाकाली जनजागरण अभियान २०६६ लाई सफल पार्न सम्पूर्ण क्षेत्रबाट महत्वपूर्ण सहयोग गर्ने जनसमुदायलाई धन्यवाद नदिईरहन सकिन्न । अभियान निकै समय सान्दर्भिक थियो । आज सम्म कुनै राजनीतिक पार्टी वा संस्थाले यसप्रकारको कार्यक्रम संचालन गरेको थिएन । अभियानमा सामन्य कमी कमजोरीहरु ह्ुनु स्वभाविक हो । यो जनजागरण अभियानमा शुरुदेखि अन्त्यसम्म खटेर अभियान सफल पार्ने संगठनका सम्पूर्ण कामरेडहरुको भुमिका महत्वपूर्ण रहेको छ । यो अभियान मार्फत उठान गरेका मागहरु पक्कै पनि ओजनदार छन, यी मागहरुलाई पुरा गर्न सम्पूर्ण न्यायप्रेमी जनसमुदायहरु झन एकतावद्ध हुन आवश्यक छ । त्यसैले मेची–महाकाली जनजागरण अभियान २०६६ को दिशाबोधलाई आत्मसाथ गरौं ।
अजष्चबलउगलवष्२नmबष्।िअयm
शुभारम्भ, जाडो मौसमले कोल्टे फेरिसकेको छ । यात्रा मोटरसाईकलको हो । कन्चनपुर महेन्द्रनगर गड्डाचौकीबाट झापाको का“कडभित्ता पुग्नु छ । तराईका सम्पुर्ण जिल्ला सदरमुकामहरु, सिमा अतिक्रमित क्ष्ँेत्रहरुमा पुग्दा करिब १८ सय किलोमिटरको दुरी पार गर्नु छ । जीवनको आधा भन्दा धेरै उमेरकटाईसकेका देखि भर्खर युवा अवस्थामा पुगेका कामरेडहरुको जमघट छ । अभियानमा आवश्यक पर्ने भौतिक सामाग्री बोकेको तिन ओटा गाडीहरु अभियानको पोस्टरले छपक्क ढाकिएको छ । दुईओटा माईकबाट राष्ट्रियता माथिको हस्तक्ष्ँेप र राष्ट्रियता रक्ष्ाँको लागि सवैलाई एकजुट हुन आव्हान गरिएको छ । कतिपय स्थानहरुमा मोटरसाईकलले गति लिन छोड्छ तर मर्मत गर्ने साथिले कुनै समयनै नलगाई ठिक पारी हाल्नु हुन्छ । बेलाबेलामा राष्ट्रपे्रमी गीतहरु पनि घन्किन्छ । सवै गाडिहरु तथा मोटरसाईकलहरुमा कम्युनिष्ट पार्टी र यृुवा संघका लाल झण्डाहरु फहराईरहेका छन ।
सिमा अतिक्रमण बन्दगर । अतिक्रमित भुमी फिर्ता गर । भारतीय सेना कुटियाङ्दी पारी जा । सन् १९५० लगाएतका सम्पूर्ण असमान सन्धि÷संझौताहरु खारेज गर । मुल्य वृद्धी नियन्त्रण गर । निर्धारीत समयमा सार्थक संविधान जारी गर । आदी जस्ता नाराहरुले अभियान गुञ्जयमान छ । प्रचा वितरण, कोण सभा, क्ष्ँेत्रीय सभा, विचारगोष्ठि, अन्तरक्रिया लगाएतका कार्यक्रमहरु नियमित भैरहेका छन । यात्रामा सहभागी भएका कामरेडहरुलाई स्वागत गर्न विभिन्न स्थानहरुमा न्यायप्रेमी जनसमुदायहरु रातो अविर तथा फुलमा मालाहरुका साथ जमघट भएको पाईन्छ । कतै पक्की सडक त कतै धुले, कतै गा“उ त कतै सहर, कतै भिरपाखा, बन जंगल कतै खोलानालाहरु पार गर्दै अभियान अघी बढिरहेको छ । खाना, नास्ता र सुताईको कुनै निर्धारित समयनै छैन तर सवै अभियानमा सहभागी कामरेडहरुको अनुहार ह“सिलो छ । जोस–जा“गर छ, अभियान सफल पार्न उमङ्ग छ । सिमा अतिक्रमणको पीडा छ, नेपाली स्वाभिमान माथि भैरहेको विस्तारवादी हस्तक्ष्ँेपको विरुद्ध आक्रोश छ । यो सन्दर्भ, नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत) को सहायक संगठन नेपाल युवा कम्युनिष्ट संघ (एकीकृत) को आयोजनामा सम्पन्न गरिएको राष्ट्रियताको रक्ष्ाँ र अग्रगामी संविधान निमार्णका लागि मेची महाकाली जनजागरण अभियान – २०६६ को हो । गत २०६६ मंसीर १० गते देखि २१ गते सम्म संचालित अभियानको मु्ख्य नारा “सीमा अतिक्रमण र बैदेशिक हस्तक्ष्ँेपको विरुद्ध हाम्रो अभियान, समृद्ध नेपालका लागि निर्धारित समयमा अग्रगामी संविधान “ भन्ने थियो ।
सीमा अतिक्रमणको प्रश्न ःआज पनि हाम्रो देश अर्धऔपनिवेशिक तथा अर्धसामन्ती अवस्थामा विद्धमान रहेको छ । देशको राज्यसत्ता दलाल तथा नोकरशाह वर्गको हातमानै रहेको छ । आर्थिक, राजनीतिक, सामाजिक, सा“स्कृतिक लगाएतका क्ष्ँेत्रमा सामन्तवादी चिन्तन, शैली र तौर–तरिका कायमनै छ । बहुदलको आगमन र मुलुक संघीय गणतन्त्रमा प्रवेश गरिसकेपछि पनि सरकारमा रहेका दलहरुले साम्राज्यवादी तथा विस्तारवादी शक्तिहरुस“ग लम्पसार परेर आफ्नो कुर्सीको आयु लामो बनाउने प्रवृती गएको छैन । नेपालको राजनीतिक, आर्थिक, सामाजिक, सा“स्कृतिक, धार्मीक लगाएत सम्पूर्ण क्ष्ँेत्रमा मु्््ख्य रुपमा अमेरिकी साम्राज्यवाद र भारतीय विस्तारवादको हस्तक्ष्ँेपले नेपाल र नेपाली जनताको स्वाभिमान माथि सम्पूर्ण क्ष्ँेत्रमा धावा बोलिरहेको छ । जसमध्ये यतिवेला सीमा अतिक्रमणको प्रश्न मुख्य विषय बनेको छ ।
भारतीय विस्तारवादले नेपालको पुर्व देखि पश्चिमसम्म आफ्नो विस्तारवादी खुनी हस्तक्ष्ँेपको एउटा रुप नेपाली सीमा अतिक्रमण गरेर देखाएको छ । दार्चुलाको कालापानी– लिम्पियाधुरा, कञ्चनपुरको शुक्लाफा“टा, शारदा ब्यारेज, गड्डाचौकी, बनबासा, टनकपुर ब्यारेज तथा त्यस आसपासका डुवान क्ष्ँेत्र, ब्रहमदेवमण्डी र पुर्णगिरी क्षेत्रमा पनि हजारौ विगाहा जमिन अतिक्रमणमा परेको तत्थ्य रहेको छ । कैलालीको लालबझी, रतनपुर, कालाकुन्डा र भजनी क्ष्ँेत्र बर्दियाको सती विरानाला, मादानाला, मनाउखेरी, टपरा, मुर्तिया, मानपुर र बा“केको सन्तलिया, होलिया, नैनापपुर (लक्ष्मणपुर बा“ध) क्ष्ँेत्र पनि व्यापक सिमा अतिक्रमणको क्ष्ँेत्रमा पर्दछन । दाङ जिल्लाको कोईलाबास, राजपुर, बेला र गोबडिया लगाएतको भारतस“ग जोडिएको २७ भन्दा बढी नाकाहरुमा भारतीय विस्तारवादले नेपाली सिमा अतिक्रमण गरेको छ भने यो क्रम रोकिएको छैन ।
ईलामको पशुपतिनगर, हिले, मानेभञ्ज्याङ आदी स्थानहरु यस भन्दा अघि नै अतिक्रमण भएको थियो भने अहिले सन्दकपुरमा भारतीय पक्ष्ँबाट खुलेआम अतिक्रमण भएको छ । ताप्लेजुङको कावेलीकाबु, भगेना, तुम्लिङ, टिम्वापोखरी र पा“चथरको च्या“ङथापु, सिंहलीला र चियाभञ्ज्याङमा सिमा अतिक्रमण भएको छ । झापाको माठामारी, भद्रपुर, गगललियाजान, का“कटभिट्टा, नकसवन्डा र पछिल्लो समयमा बाहुनडा“गी र महेशपुरमा थप नेपाली सिमा अतिक्रमणमा परेको छ । मोरङमा बक्राहा (लुना नदी), चुनीमाडी, रंगेली चोप्राहा, बुद्धनगर, जोगवनीनाका र सुनसरीको कटैया, दरिनगरिया, शिवगञ्ज, साहेवगञ्ज र भन्टावारी आदी स्थानमा नेपाली भुभाग गुमेको छ । त्यस्तै रौतहटको गौरजमुना र सलार्हीको त्रिभुवननगर, संग्रामपुर, हथिऔल सिराहाको चन्द्र्र्र्रगञ्ज, माडर र टा“डी र सप्तरीको वर्णपट्टी, सरबडा, छिनमस्ता, लालपट्टी, कुनौली, विष्णुपुर, शिवनगर गाढा पनि अतिक्रमणमा परेका भुभागहरुमा पर्दछन ।
हालै बाराको दक्ष्ँिण झिटकोहिया वरपरका सिमाक्ष्ँेत्रमा पनि ३० औं विगाहा जमिन भारतीय पक्ष्ँले अतिक्रमण गरेको कुराहरु आएका छन । पर्साको ठोरी, लक्ष्मीपुर, पिपरा र वीरगन्ज सिर्सिया, अलौ चितवनको वाल्मिकी आश्रम क्ष्ँेत्र लगाएतका सिमा क्ष्ँेत्रहरुमा भारतीय पक्ष्ँले नेपाली भुभागहरु लुटेको छ । त्यस्तै नवलपरासीको नर्साही क्ष्ँेत्र, महेशपुर लगाएतका क्ष्ँेत्र अतिक्रमणमा छ भने सुस्ता क्ष्ँेत्रको भुभाग बढ्ता अतिक्रमणको नमुना बनेको छ । रुपन्देहीको रसियावाल खुर्दलोटन बा“ध क्ष्ँेत्र र सुनौली नाका छन भने कपिलवस्तुको कृष्णनगर क्ष्ँेत्रमा नेपाली भुमि गुमेको छ । यस्तो अवस्थामा संचालन गरिएको जनजागरण अभियान–२०६६ ले यि विषयहरु जनताको वीचमा राख्दै यस प्रकारको सीमा अतिक्रमणको विरुद्ध एकजुट हुन अव्हान गरेको थियो । सरकारमा रहेका दलहरुलाई यस प्रति संवेदनशिल हुन खवरदारी गर्नु , भारतीय विस्तारवादलाई जनताको तर्फबाट यसप्रकारका गतिविधी संचलन नगर्न चेतावनी दिनु, सम्पूर्ण न्यायप्रेमी जनसमुदायको ऐक्यवद्धता जाहेर गर्नु अभियानको एउटा पक्ष्ँ रहेको थियो ।
किन सार्थक संविधान निमार्णको आवश्यकताःअभियानको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष्ँ भनेको तोकिएको समयमै भित्रै सार्थक संविधान निमार्ण गर्नु पर्ने कुरामा केन्द्रीत थियो । हामीले देखेका छौं, आज सम्म पनि जनआन्दोलनका अपराधीहरुलाई कारवाही हुन सकेको छैन । सरकार जनतालाई गास, बास र कपासको ग्यारेन्टी गर्न लागिपरेको छैन । राष्ट्रियता, जनतन्त्र र जनजीविकाको प्रश्न जटिल मोडमा छ । जनताले संघीय गणतन्त्रको व्यवहारमा अनुभुत गर्न पाईरहेका छैनन । संविधानसभा र सरकार तोकिएको समयमा सार्थक संविधान निमार्ण गर्न प्रतिवद्ध छैन । अहिले पनि कुर्सीको लागि हानथाप भैरहेको छ । तोकिएको समय भित्र संविधान निमार्ण हुन सकेन सम्वैधानिक संकटहरु आउने छन । जसको बहानामा साम्राज्यवादी तथा विस्तारवादी शक्तीहरुको चलखेलले झन मलजल पाउने छ । मुलुकमा राजनीतिक असफलताको प्रश्नहरु स्वतहः आउनेछन, एकातिर यी प्रश्नहरु सृजना हुनेछन् भने अर्कोतिर संविधान निमार्ण भयो, तर त्यसले जनताको मागलाई न्यायोचित ढंगले संवोधन गर्न सकेन भने देश गृहयुद्ध तर्फ स्वतहः मोडिने छ । त्यसैले अब बन्ने संविधानले जनतालाई सार्थक ढंगले प्रतिनिधित्व गरिनु पर्दछ ।
संविधानमा संवोधन हुनु पर्ने मु्ख्य विषयहरु के हुनः १ आत्मनिर्णयको सिद्धान्तको आधारमा जातीय÷क्ष्ँेत्रीय स्वशासन सहीतको संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापनाको विषयलाई ठोस ढंगले आत्मसाथ गरिनु पर्दछ । २. आज सम्म नेपाली जनताले प्रतिनिधीहरु निर्वाचित गरेर धेरै पटक सरकार तथा संसदमा पठाए, तर ति प्रतिनिधीहरु जनता र मुलुक प्रति उक्तरदायी बन्न सकेनन । जनघाती तथा राष्ट्रघाती कामहरु गरे । असमान सन्धी÷संझौताहरु गरेर मुलुकलाई विदेशीको जातोमुनी लैजान भुमिका खेले । जनता र देशको लागी भन्दा आफ्नो सुख, सुविधा पुर्ती गर्ने तर्फ लागे । त्यसैले अव बन्ने संविधानमा सम्पूर्ण निर्वाचित निकायहरुमा प्रत्याआव्हान सहितको सासन प्रणाली लागु गरिनु पर्दछ । ३. आज सम्म नेपाली जनतालाई गास, बास, कपास, सामाजिक सुरक्ष्ाँ, रोजगार, शिक्ष्ाँ, स्वास्थ लगाएतका विषयहरुमा सवैभन्दा बढी उत्पीडन गरियो । त्यसैले अब यी विषयहरुलाई राज्यको अनिवार्य दायीत्व भित्र राखेर संविधान निमार्ण गरिनु पर्दछ । ४. राज्यको सवैतह र प्रकृयाहरुमा उत्पीडित समुदाय, जात– जाती, आदिवासी÷जनजाती, तराईवासी, लगाएत सम्पूर्ण क्ष्ँेत्र र लिङगको समावेशी, सहभागितामुलक र समानुपातिक प्रतिनिधित्वको व्यवस्थालाई अनिवार्य गरिनु पर्दछ । ५. आज सम्म नेपालमा लागु भएको निर्वाचन प्रणाली वैज्ञानिक र व्यवस्थित हुन नसकेकोले मजदुर र किसान बर्गको प्रतिनिधित्वको सुनिश्चितता सहित पूर्ण समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली अब बन्ने संविधानमा लागु गरिनु पर्दछ । ६. आज सम्म नेपालको सेना मु्ख्यतः दरबारको दलाली, गुलामी र मलामी जस्ता काममा मात्र सिमित भयो । पञ्चशीलको सिद्धान्तको आधारमा अन्तराष्टिय सम्वन्धहरुलाई सुधार तथा व्यवस्थित गर्दै सेनाको न्युनिकरण र उन्मुलनको प्रकृयामा जान जनशुरक्ष्ाँ प्रणालीको लागु गरिनु पर्दछ । ७. आज पनि देशको अर्थतन्त्र दलाल तथा नोकरशाह वर्गको हातमा नै छ । अर्थतन्त्रले सामन्तवादको पक्षपोषण नै गरेको छ । त्यसैले अब बन्ने संविधानमा मुलुकको अर्थ व्यवस्था समाजवाद उन्मुख हुन आवश्यक छ । यी अब बन्ने संविधानको महत्वपूर्ण पक्षहरु हुन । यसलाई वेवास्था गरेर बन्ने संविधानले जनताको आवाजहरुलाई प्रतिनिधित्व गर्न सक्दैन । यस कुरामा सवैको ध्यान जान आवश्यक छ । यसै सन्दर्भहरुलाई जनताको तहबाट दबाब सृजना गर्नु आजको मुख्य विषय हो । त्यसैले मेची–महाकाली जनजागरण अभियान–०६६ को नामबाट नेकपा (एकीकृत) र यसको सहायक संगठन नेपाल युवा कम्युनिष्ट संघ (एकीकृत) ले जनताको विचमा जागरण अभियान संचालन गरेको हो ।
समापनमा, “सीमा अतिक्रमण र बैदेशिक हस्तक्ष्ँेपको विरुद्ध हाम्रो अभियान, समृद्ध नेपालका लागि निर्धारित समयमा अग्रगामी संविधान “ भन्ने मुल नाराको साथ सम्पन्न भएको राष्ट्रियताको रक्षा र अग्रगामी संविधान निमार्णका लागि मेची–महाकाली जनजागरण अभियान २०६६ लाई सफल पार्न सम्पूर्ण क्षेत्रबाट महत्वपूर्ण सहयोग गर्ने जनसमुदायलाई धन्यवाद नदिईरहन सकिन्न । अभियान निकै समय सान्दर्भिक थियो । आज सम्म कुनै राजनीतिक पार्टी वा संस्थाले यसप्रकारको कार्यक्रम संचालन गरेको थिएन । अभियानमा सामन्य कमी कमजोरीहरु ह्ुनु स्वभाविक हो । यो जनजागरण अभियानमा शुरुदेखि अन्त्यसम्म खटेर अभियान सफल पार्ने संगठनका सम्पूर्ण कामरेडहरुको भुमिका महत्वपूर्ण रहेको छ । यो अभियान मार्फत उठान गरेका मागहरु पक्कै पनि ओजनदार छन, यी मागहरुलाई पुरा गर्न सम्पूर्ण न्यायप्रेमी जनसमुदायहरु झन एकतावद्ध हुन आवश्यक छ । त्यसैले मेची–महाकाली जनजागरण अभियान २०६६ को दिशाबोधलाई आत्मसाथ गरौं ।
अजष्चबलउगलवष्२नmबष्।िअयm
